Bu ölkədə qədim şəhər TAPILDI

İrlandiyada aparılan arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində 3 min ildən çox yaşı olan, Qərbi Avropanın ən qədim iri yaşayış məskənlərindən biri hesab edilən sirli proto-şəhər aşkar edilib.

Ajans.az "Antiquity" elmi jurnalına istinadən xəbər verir ki, eramızdan əvvəl təxminən 1200-cü ildə indiki Şimali İrlandiya ərazisində yerləşən Navan Fort (Hoqi qalası) yaşayış məhəllələri, sənətkarlıq mərkəzləri və ritual tikililərdən ibarət geniş, əvvəlcədən planlaşdırılmış kompleksin mərkəzi olub.

Tədqiqat Qlazqo Universiteti və Belfast Kraliçası Universitetinin alimləri tərəfindən məsafədən zondlama, geofiziki tədqiqatlar, arxeoloji qazıntılar və arxiv materiallarının yenidən təhlili əsasında aparılıb.

Əvvəllər Navan Fort əsasən qədim Ulster krallığının Dəmir dövrünə aid paytaxtı kimi tanınırdı. Lakin yeni tapıntılar göstərir ki, burada artıq Son Tunc dövründə yüksək inkişaf etmiş sosial quruluşa malik böyük yaşayış mərkəzi mövcud olub.

Alimlər ərazidə 200-dən çox taxta yaşayış binasının izlərini müəyyən ediblər. Bundan əlavə, diametri 30 metrə çatan nəhəng dairəvi tikililər də aşkarlanıb. Tədqiqatçıların fikrincə, bu tikililər ictimai və ya inzibati məqsədlər üçün istifadə olunub. Bütün bunlar Navan Fortun Avropanın ən erkən proto-şəhər mərkəzlərindən biri olduğunu göstərir.

Arxeoloji tapıntılar burada bürünc və qızıl emalının inkişaf etdiyini, genişmiqyaslı mərasim və ziyafətlərin keçirildiyini, həmçinin qiymətli malların mübadiləsinin aparıldığını təsdiqləyir. Aşkarlanan əşyalar arasında İberiya yarımadası və Mərkəzi Avropadan gətirilmiş nümunələr də var ki, bu da bölgənin uzaq məsafəli ticarət şəbəkələrinə qoşulduğunu göstərir.

Tədqiqat zamanı süni yaradılmış ritual hovuz, silah qəlibləri, heyvan qalıqları və insan sümüklərinin tapıldığı "Kral tövlələri" kompleksi də öyrənilib. Bu obyektlər taxta palisadla əhatələnmiş geniş mərasim yolu vasitəsilə əsas qalaya birləşirdi.

Alimlər həmçinin ilk dəfə olaraq 109 hektar ərazini əhatə edən nəhəng torpaq istehkamlarını vahid xarici müdafiə sistemi kimi qiymətləndiriblər. Bu ərazi təxminən 155 futbol meydançası böyüklüyündədir və İrlandiya ilə Böyük Britaniyada məlum olan ən iri arxeoloji komplekslərdən biri hesab olunur.

Tədqiqatın rəhbəri Ceyms O'Driskol bildirib ki, bu kəşf İrlandiyanın Son Tunc dövrü haqqında mövcud təsəvvürləri əsaslı şəkildə dəyişir. Onun sözlərinə görə, söhbət ayrı-ayrı abidələrdən deyil, yaşayış, sənətkarlıq və dini zonaları özündə birləşdirən vahid, yüksək səviyyədə təşkil olunmuş monumental kompleksdən gedir. Bu isə üç min il əvvəl bölgədə inkişaf etmiş və Avropanın digər hissələri ilə sıx əlaqələr saxlayan mürəkkəb cəmiyyətin mövcud olduğunu göstərir.